Word je verkouden van kou? Het eerlijke antwoord

Ik was een jaar of tien. Wilde naar buiten met nat haar.
Mijn moeder: “Doe eerst je haar droog, anders word je verkouden.”
Ik dacht vooral: ja hoor mam 🙈 Maar toch deed ik het.

En dat patroon? Dat heb ik jarenlang meegedragen. Tocht vermijden. Sjaal om. Niet buiten zitten als het waaide. Want kou = verkouden. Iedereen wist het. Het was gewoon zo.

Tot ik voeding ging studeren en besefte: wacht even. Klopt dit eigenlijk wel?

Spoiler: niet helemaal. Maar deels wel.

En die nuance is precies waarom ik je hier ga uitleggen.

Eerst even het grote misverstand uit de weg

Een verkoudheid is een virusinfectie. Veroorzaakt door het rhinovirus en soms door andere virussen zoals het coronavirus of RSV. Dat virus pik je op van andere mensen. Via de lucht als iemand niest of hoest, via je handen, via oppervlakken die je aanraakt en daarna je gezicht.

Niet van een open raam. Niet van tocht. Niet van buiten gaan zonder jas.

De kou zelf heeft geen virus in zich. Lucht van min 5 graden maakt je niet ziek. Dat doet een virus. En een virus zit bij mensen, niet bij temperaturen.

Punt. (Sorry mam 🙃)

Dat verklaart ook waarom mensen in landen met veel zon en warmte ook gewoon verkouden worden. En waarom jij soms midden in de zomer ineens loopt te snotteren terwijl het 28 graden is. Temperatuur en verkoudheid hebben geen directe relatie.

Maar, en dit is het interessante deel

Kou speelt wel een rol. Alleen anders dan we altijd dachten.

Er zijn een paar dingen die echt iets doen.

1. Je slijmvliezen en doorbloeding

Als je het koud hebt, trekt je lichaam het bloed terug naar je kern. Logisch want je vitale organen moeten warm blijven. Maar dat bloed trekt zich ook terug uit je slijmvliezen. Die in je neus, keel en luchtwegen.

En die slijmvliezen? Dat is je eerste afweerlinie. Ze vangen virussen op voor ze verder kunnen komen. Ze zitten vol met immuuncellen die direct kunnen reageren op een indringer.

Minder doorbloeding betekent minder die cellen doen hun werk minder goed dus een virus dat je tegenkomt, kan makkelijker binnenkomen.

Kou geeft je dus geen verkoudheid. Maar het kan de deur een stukje verder openzetten als je toch al in contact komt met het virus.

Je moeder had het dus niet helemaal mis.

2. Droge lucht en je slijmvliezen

Dit weten veel mensen niet: koude lucht is bijna altijd ook droge lucht. En droge lucht droogt je slijmvliezen uit. Minder vochtige slijmvliezen = minder goede bescherming = het virus kan makkelijker hechten.

Dit is ook een van de redenen waarom we in de winter vaker verkouden zijn niet alleen omdat het koud is, maar omdat de lucht binnen (met de verwarming aan) kurkdroog wordt. En jij de hele dag in die droge lucht zit te ademen.

3. Meer binnenshuis = meer virussen

De derde reden: gedrag. In de winter zijn mensen meer binnen, dichter bij elkaar, in slecht geventileerde ruimtes. Op kantoor, in de trein, thuis met het raam dicht.

Virussen verspreiden zich het makkelijkst in stilstaande, droge binnenlucht. Hoe meer mensen, hoe kleiner de ruimte, hoe groter de kans dat je iemands virus inademt.

Dat heeft niks met temperatuur te maken. Maar het verklaart wel waarom verkoudheidsseizoen samenvalt met het koude seizoen.

Wat werkt dan echt?

Geen supplementen, geen ingewikkelde alternatieven, geen stack van 12 pillendoosjes op je aanrecht.

Gewoon dit:

Slaap 7+ uur 💤

Dit is verreweg het meest onderschatte ding dat je kunt doen voor je weerstand. Echt.

Tijdens je slaap maakt je lichaam cytokinen aan. Dat zijn eiwitten die infecties en ontstekingen bestrijden. Slaap je te weinig, dan daalt de productie van die stoffen en ben je aantoonbaar vatbaarder.

Een groot Amerikaans onderzoek liet zien dat mensen die minder dan 6 uur slapen bijna 4x zoveel kans hebben om ziek te worden na blootstelling aan een verkoudheidsvirus. VIER KEER!!

En toch is het eerste wat we inleveren als het druk is: slaap.

Ik doe het ook. Ik weet het 😅

Kleed je warm, zeker je nek en keel 🧣

Niet omdat kou je ziek maakt, maar omdat je die slijmvliezen goed doorbloed wil houden. Een sjaal is dus geen oud-wijvenpraat het is gewoon slim.

Je nek en keel zijn de plek waar veel van je eerste afweer zit. Die warm houden in de kou is gewoon je afweerlinie ondersteunen.

Ventileer ook in de winter 💨

Dit voelt tegenstrijdig. Maar het is echt belangrijk.

In een slecht geventileerde ruimte hoopt het virus zich op in de lucht. Elke keer als iemand hoest of niest, hangen die virusdeeltjes gewoon in de lucht totdat jij ze inademt.

Frisse lucht verdunt dat. Zelfs 10 minuten het raam openzetten maakt een verschil. Even luchten ’s ochtends, even de keuken ventileren na het koken kleine dingen, maar het werkt.

En dan nog iets: die droge binnenlucht waar ik het net over had? Ventileren helpt daar ook bij. Buitenlucht is in de winter relatief vochtiger dan de droge verwarmingslucht binnen.

Beweeg, al is het maar 20 minuten 🚶‍♀️

Regelmatige, rustige beweging is een van de best bewezen manieren om je immuunsysteem te ondersteunen. Wandelen, fietsen, yoga het maakt niet uit wat, als je het maar doet.

Let op: heel intensief sporten heeft het tegenovergestelde effect. Zware trainingen kunnen je afweer tijdelijk onderdrukken. Dus als je al een beetje snottert: rustig aan.

En ja, beweging is ook het eerste dat ik inlever als het koud en grijs is. Dan vind ik altijd wel een reden. “Het regent een beetje.” “Ik moet nog iets doen.” “Morgen is ook goed.”

Hierbij ben ik niet de enige, toch? 😅

Wat dan met supplementen?

Goeie vraag. Want de supplementenmarkt in de winter is enorm. Vitamine C, zink, echinacea, allerlei immuunboosters…

Eerlijk antwoord: voor de meeste gezonde mensen die gewoon eten en slapen is er weinig bewijs dat supplementen echt iets toevoegen. Vitamine D is een uitzondering zeker in Nederland, zeker in de winter, omdat we gewoon te weinig zon krijgen. Dat is wel een ding.

De basics hebben gewoon meer effect.

Kort samengevat

Kou geeft je geen verkoudheid een virus doet dat.

Maar kou kan je slijmvliezen minder goed laten functioneren, waardoor je vatbaarder bent als je toch in contact komt met dat virus.

Je weerstand versterk je het meest met: slaap, warmte, ventilatie en beweging.

Geen supplementen nodig. Geen trucjes. Gewoon de basis op orde.

En als dat niet lukt? Volgende dag opnieuw beginnen. Één slechte nacht maakt je niet ziek. Één vergeten sjaal ook niet.

Ik ben benieuwd waar jullie het meeste op letten als je verkouden wordt.